Örümcek ağı teoremi nedir?

bir ekonomide fiat dalgalanmaları sonucu, dengeye ulaşılmasını gösteren analiz. Özellikle zirai ürünlerin piyasalarında geçerli olan bir görüştürörümcek ağı teoremi

Zirai ürün talebiyle zirai ürün arasındaki zaman aralığı talepteki artışa, arzın gecikmeli şekilde cevap vermesini sonuçlandırır. Tarım kesiminin özelliği dolayısıyle, üretim kararı ile üretimin fiilen gerçekleşmesi arasındaki süreden doğar.

Örümcek ağı teoremine göre meydana gelen bu dalgalanmalar (arz ve talep eğrilerinin kesişme noktası etrafında bir çeşit örümcek ağına benzeyen şekliyle) derece derece, sönerek azalacak ve sonuçta dengeye ulaşılacaktır.

Örümcek ağı teoremi ne demek? (Ticari terimler kategorisi)

(Cobvveb theorem) Fiyatlarla üretim miktarları arasındaki gecikmeli ilişkileri esas alarak piyasa dalgalanmalarını dönemler halinde incelemeye çalışan bir analizdir. Teori ilk kez tarım ürünleri piyasaları için geliştirilmiştir. Diyelim ki çiftçiler bugünkü fiyatlara bakarak belirli bir tarım ürününü ekmeye karar versinler. Ürünün yetiştirilmesi bir hasat dönemi alacağından üretim ancak gelecek dönemde piyasaya arz edilebilecektir. Başka bir deyişle, gelecek dönem piyasaya arz edilen miktar bugünkü fiyatlara bağlıdır. Eğer yarın piyasaya sunulan miktar o günkü talebe tam olarak uymazsa fiyatlarda bir dalgalanma ortaya çıkar, örümcek ağı teorisine göre, fiyatlarla üretim arasındaki bu gecikmeli ilişki dolayısıyla ya piyasadaki dalgalanmalar, dönemler itibariyla giderek küçülür ve sonunda dengeye ulaşılır ya da tersine arz ve talep arasındaki farklılıklar giderek büyüyen fiyat dalgalanmalarına yol açar ve sonunda bir denge durumuna ulaşılması mümkün olmaz. Üçüncü bir olasılık da arz ve talep farklılığının her yıl aynı miktarda ortaya çıkması ve sonuçta fiyat ve miktar dalgalanmalarının aynı ölçüde sürüp gitmesidir. Teknik deyişle, eğer arz esnekliği fiyat esnekliğinden büyükse giderek küçülen, aksi durumda giderek büyüyen bir dalgalanma ortaya çıkar. Her iki esnekliğin eşit olması durumunda ise fiyat ve miktar dalgalanmaları aym ölçüde olur. Dalgalanmaların niteliğini daha somut bir şekilde şöyle açıklayabiliriz : Diyelim ki dönem 1 de fiyatları belirli bir düzeyde görüp üretimlerini artıran üreticiler, dönem 2 de bu üretimlerini piyasaya sürdükleri vakit talebin arzı karşılayacak kadar büyük olmadığım görsünler. Bu durum onları arz fazlasını satabilmek için fiyatları düşürmeye zorlar. Fakat bu düşük fiyatlardan dönem 2 de daha az ekim yaparlar. Böylece dönem 3 de piyasaya arz edilen miktar azalır, üretim, talebi karşılamaya yeterli değilse fiyatlarda bir yükselme ortaya çıkar. Böylece ekim alanları yeniden artırılır ve bu mekanizma bu şekilde sürer gider. Önemli olan sorun yukarıda belirtildiği gibi, fiyat değişmelerinin her seferinde bir öncekinden daha küçük mü, yoksa daha büyük mü olacağıdır. Üretim esnekliğinin fiyat esnekliğinden büyük olduğu durumda, piyasada eninde sonunda denge sağlanır. Çünkü birkaç denemeden sonra öyle bir döneme ulaşılacaktır ki üreticilerin piyasaya sürdükleri miktar, aynı dönemde tüketicilerin satın almak istedikleri miktara eşit olacaktır. Üretim esnekliğinin fiyat esnekliğinden küçük olduğu durumda ise arz ve talep uyumsuzlukları giderek büyür ve sonsuza kadar giderek büyüyen bir dalgalanma ortaya çıkar. Örümcek ağı teoreminin gerçek değeri bunun iktisat’ta Dinamik Analizin ilk örneklerinden birisi olmasından ileri gelir. Teori dinamik analizin birçok temel sorununun çözümünü oldukça basit bir biçimde ortaya koymaktadır. Ancak, üreticilerin birlik ve kooperatifler içinde örgütlendikleri ve tarımsal destekleme politikalarının sıkı şekilde uygulandığı günümüzde bu teorinin gerçekleşeceğini savunmak mümkün değildir. Ayrıca üreticilerin bilinçsizce davrandıkları, yani sırf piyasa göstergelerine dayanıp olaylardan ders almamaları da gerçek durumla bağdaşmaz. Nitekim yapılan uygulamalı çalışmalar tarımsal ürün piyasalarında bu şekilde çalkalanmalar olduğu hipotezini doğrulamamaktadır. Bütün bunlara karşın teori, belirli piyasalardaki fiyat dalgalanmalarına ışık tutmak bakımından yararlı olabilir. Teoreme "örümcek ağı" denilmesinin nedeni, fiyat ve miktar hareketlerinin geleneksel arz talep diyagramlarıyla gösterilmesi durumunda ortaya çıkan grafiğin böyle bir görünümde olmasıdır.

--Reklam--